Margin Call Nedir? Margin Call ve Stop Out Farkı

Bir bakışta

Margin call

Uyarı eşiği

Stop out

Pozisyonların zorla kapatılması

Örnek seviyeler

%100 margin call, %50 stop out

Seviyeleri belirleyen

Aracı kurum

Forexte margin call ne zaman olur?

Aracı kurumlar genellikle teminat seviyenizi izler:

teminat seviyesi = varlık ÷ kullanılan teminat × %100

Her aracı kurum bir margin call seviyesi (uyarı eşiği) ve bir stop out seviyesi (zorla kapatmanın başladığı eşik) belirler; örneğin %100 ve %50. Kayıplar varlığınızı azalttıkça teminat seviyeniz bu eşiklere doğru düşer. Hesaplamanın ayrıntısı ve eşikler aracı kurumun sistemine ve koşullarına bağlıdır. Margin call, Türkçede teminat tamamlama çağrısı olarak da bilinir: adı, teminatı tamamlamanız ya da pozisyonları küçültmeniz gerekebileceğini bildirmesinden gelir. Varlık ve kullanılan teminatın tanımları: forex teminat nedir.

Margin call ve stop out nasıl hesaplanır? Örnek

Aşağıdaki örnek, bir hesabın aleyhe fiyat hareketiyle önce margin call, sonra stop out seviyesine nasıl indiğini adım adım gösteriyor.

Çözümlü örnek

Dolar hesapta bakiye 6.000 dolar; aracı kurumun margin call seviyesi %100, stop out seviyesi %50 (örnek seviyeler). 1,1000 fiyatından 0.5 lot (50.000 birim) EUR/USD alıyorsunuz, kaldıraç 10:1: kullanılan teminat = 50.000 × 1,1000 ÷ 10 = 5.500 dolar. Her pip 5 dolar eder (dolar karşıtlı bir paritede standart lotun 10 dolarlık pip değerinin yarısı).

1. Açılışta: varlık 6.000 dolar → teminat seviyesi yaklaşık %109.
2. Fiyat 50 pip düşüyor (−250 dolar): varlık 5.750 dolar → teminat seviyesi yaklaşık %105.
3. Fiyat 120 pip düşüyor (−600 dolar): varlık 5.400 dolar → teminat seviyesi yaklaşık %98, yani %100’lük margin call seviyesinin altında. Aracı kuruma göre platformda bir uyarı çıkabilir ya da bildirim gönderilebilir.
4. Fiyat 400 pip düşüyor (−2.000 dolar): varlık 4.000 dolar → teminat seviyesi yaklaşık %73.
5. Fiyat 650 pip düşüyor (−3.250 dolar): varlık 2.750 dolar → teminat seviyesi %50. Stop out eşiğine ulaşılır ve aracı kurum pozisyonu kapatmaya başlar; hızlı bir piyasada gerçek kapanış fiyatı farklı olabilir.

Eşiklere kaç pip kaldığı doğrudan da hesaplanabilir: varlığın eşiğe inmesi için gereken zarar pip değerine bölünür. Margin call için (6.000 − 5.500) ÷ 5 = 100 pip, stop out için (6.000 − 2.750) ÷ 5 = 650 pip (maliyetler hariç).

Pozisyon, 6.000 dolarlık varlığa karşı yaklaşık 55.000 dolar değerindeydi (yaklaşık 9,2:1 efektif kaldıraç). Bu yüzden aleyhe 120 piplik, yani yaklaşık %1,1’lik bir hareket margin call seviyesine ulaşmak için yetti. 10:1 gibi düşük görünen bir kaldıraç sınırı bile, tamamen kullanıldığında hesabı küçük hareketlere karşı savunmasız bırakır. Ayrıntı: kaldıraç nedir.

Margin call sonrası ne olur?

Margin call seviyesine ulaşıldıktan sonra birkaç şey olabilir:

• Piyasa toparlanır: varlık yeniden artar ve teminat seviyesi eşiğin üzerine çıkar.
• Para yatırırsınız: varlık artar, teminat seviyesi yükselir.
• Pozisyonları kapatır ya da küçültürsünüz: kullanılan teminat azalır, teminat seviyesi yükselir.
• Kayıplar sürer: teminat seviyesi stop out seviyesine düşer ve aracı kurum zorunlu tasfiyeye başlar: teminat seviyesi toparlanana ya da açık pozisyon kalmayana kadar pozisyonları kendi tasfiye politikasındaki sıraya göre otomatik olarak kapatır.

Forex pozisyonları neden otomatik kapanır?

“Pozisyonlarım kendi kendine kapandı” durumunun arkasında çoğunlukla stop out vardır. Kayıplar teminat seviyesini aracı kurumun stop out eşiğine indirdiğinde, açık pozisyonlar sizin onayınız olmadan kapatılır. Kalan bakiye, kapanış fiyatlarına göre belirlenir; hızlı piyasalarda ve fiyat boşluklarında bu fiyatlar stop out seviyesinden daha kötü olabilir.

Margin call ve stop out farkı nedir?

	Margin call	Stop out
Nedir	Uyarı eşiği	Pozisyonların zorla kapatılması (zorunlu tasfiye)
Tipik tetikleyici	Teminat seviyesi aracı kurumun margin call seviyesine ulaşır	Teminat seviyesi aracı kurumun stop out seviyesine ulaşır ya da altına iner
Ne olur	Bildirim veya platform uyarısı gelebilir; para yatırabilir ya da pozisyon küçültebilirsiniz	Aracı kurum pozisyonları zorla kapatmaya başlar; açık kalan pozisyonları yönetmeye devam edebilirsiniz

Negatif bakiye koruması nedir?

Negatif bakiye koruması, hızlı bir piyasada stop out kapanışları beklenenden kötü fiyatlardan gerçekleşip hesap eksiye düştüğünde, bireysel müşterinin hesaptaki paradan fazlasını ödemek zorunda kalmamasını sağlayan korumadır. Her aracı kurumda ya da her ülkede zorunlu değildir.

AB ve Birleşik Krallık’ta bireysel CFD ve forex müşterileri için kurallar aracı kurumların şunları yapmasını zorunlu kılar:

• hesap varlığı açık pozisyonların toplam gerekli teminatının %50’sine düştüğünde bir veya daha fazla pozisyonu kapatmak, ve
• negatif bakiye koruması sağlamak, yani bireysel müşterinin CFD hesabındaki paradan fazlasını ödemek zorunda kalmamasını sağlamak.

AB’de bu önlemler 1 Ağustos 2018’den beri, önce ESMA’nın geçici önlemleri, ardından kalıcı ulusal kurallar olarak uygulanıyor. Birleşik Krallık’ta FCA’nın kalıcı kuralları 1 Ağustos 2019’dan beri geçerli. Bu kurallar profesyonel müşterilere değil, bireysel müşterilere uygulanır.

Türkiye’de SPK’nın yetkilendirdiği kuruluşlarda da genel müşterilere, yatırdıkları teminatı aşan bir kayba uğratacak şekilde işlem yaptırılamaz ve teminatı aşan zarar genel müşteriden talep edilemez (III-37.1 sayılı Tebliğ, güncel metin). Teminat tamamlama ve otomatik kapanma seviyeleri çerçeve sözleşmede belirlenir.

Bu bölgelerin dışında kurallar ülkeye, ürüne ve aracı kuruma göre değişir. ABD’de tezgâhüstü bireysel forex işlemleri için CFTC, müşterilerin yatırdıkları tutarı aşan kayıplardan sorumlu olabileceği konusunda uyarır. Türkiye’deki kaldıraç ve teminat kuralları için: SPK kaldıraç sınırı. Hangi kuralların hesabınıza uygulandığını ve aracı kurumunuzun margin call, stop out ve negatif bakiye koşullarını hesap açmadan önce öğrenin.

Margin call riski nasıl azaltılır?

• Küçük pozisyonlarla işlem yapın. Pozisyon büyüklüğünü kullanılabilir teminata göre değil, işlem başına riske göre belirleyin: lot hesaplama, forex teminat nedir.
• Zarar durdur kullanın, böylece tek bir işlem hesabı eritemez.
• Zarardaki pozisyona eklemenin etkisini hesaba katın. Zarardaki pozisyona kontrolsüz şekilde ekleme yapmak (“maliyet düşürme”) efektif kaldıracı ve margin call riskini artırabilir.
• Haberlere ve hafta sonlarına dikkat edin: fiyat boşlukları, stop out kapanışları dahil pozisyonların beklenenden kötü fiyatlardan gerçekleşmesine yol açabilir.
• Aracı kurumunuzun seviyelerini bilin: margin call ve stop out yüzdeleri aracı kurumdan aracı kuruma değişir.